Contacta connosco

Que facemos?

Que fai RIAPAd? Principais obxectivos da nosa rede

En RIAPAd traballamos cunha misión clara: mellorar a saúde e o benestar das persoas afectadas por adiccións e das súas familias. Para iso, organizámonos en seis grandes obxectivos que guían a nosa investigación e accións:

Prevención e preparación da adicción

IP: José Benito Quintana

Un dos piares de RIAPAd é anticipar. Queremos detectar canto antes as novas substancias que chegan ás nosas rúas e os cambios nos hábitos de consumo.

Para iso, analizamos mostras como residuos de augas residuais ou xiringas, así como casos de intoxicación en emerxencias hospitalarias. Esta información permítenos saber que medicamentos se están a usar actualmente en España.

Ademais, estudamos en profundidade as novas substancias psicoactivas que aparecen no mercado: que efectos teñen, como actúan no corpo e que riscos implican. Tamén traballamos con adolescentes, deseñando estratexias de prevención para reducir o inicio do consumo desde unha idade temperá. Por outra banda, usando modelos animais, investigamos que factores aumentan a vulnerabilidade ao desenvolvemento dunha adicción, como o estrés, a xenética ou a dieta.

🔬 WP1 – Detección precoz de novas substancias

Este paquete de traballo desenvolverá e implementará ferramentas que permitan detectar as novas tendencias no consumo de drogas cedo. O obxectivo é identificar a aparición de substancias novas ou perigosas canto antes para actuar a tempo.

⚠️ WP2 – Avaliación de novas ameazas

Aquí estudaranse en profundidade as propiedades e riscos dos novos fármacos emerxentes. Analizaranse os seus efectos e toxicidade para comprender mellor a que nos enfrontamos e para poder deseñar estratexias de control e prevención máis efectivas.

🧠 WP3 – Prevención do consumo e promoción da saúde

Este grupo será responsable de revisar e mellorar as estratexias de prevención existentes. Tamén deseñará e implementará novas medidas para reducir o risco de adiccións, especialmente entre mozos e poboacións vulnerables.

👶 WP4 – Vulnerabilidade a longo prazo

Este paquete avaliará como a exposición temperá ás drogas ou ao estrés inflúe no desenvolvemento de comportamentos adictivos ou trastornos mentais na idade adulta. Axudará a comprender mellor os factores que aumentan a vulnerabilidade ao longo da vida.

Grupos de investigación:

Hospital Universitario de Canarias

RD24/0003/0026

IP: Guillermo Burillo

Monitorización da evolución dos trastornos adictivos

IP: Daniel Fuster

As adiccións son enfermidades complexas que cambian co tempo. Por iso queremos entender como evolucionan e como afectan á saúde física e mental das persoas que as padecen. Buscamos sinais biolóxicos (biomarcadores) que axuden a diagnosticar e personalizar mellor os tratamentos. Tamén estudamos as complicacións médicas asociadas ao consumo crónico, e recollemos datos dos pacientes, especialmente daqueles que comezan o tratamento por primeira vez, para comprender mellor a súa evolución. Toda esta información axudaranos a mellorar a atención sanitaria e deseñar tratamentos máis efectivos.

🧬 WP5 – Descubrimento de biomarcadores para diagnóstico e prognóstico

Este paquete de traballo busca identificar sinais biolóxicos (biomarcadores) que axuden a diagnosticar e predicir a evolución dos trastornos por consumo de substancias. Para iso, analizaranse mostras de sangue e feces tanto de animais como de pacientes, estudando ADN, ARN e microbiota intestinal, con especial atención ás diferenzas entre homes e mulleres.

🔄 WP6 – Aplicación da investigación básica á práctica clínica

O obxectivo é transferir os avances obtidos nos estudos con animais ao ambiente clínico, para mellorar o diagnóstico, tratamento e monitorización das adiccións e trastornos mentais relacionados. Desenvolverase modelos animais, estudarase posibles obxectivos moleculares, validarase factores xenéticos e biomarcadores, e estandarizaranse as ferramentas de avaliación para aplicarse a persoas con adiccións.

🍷 WP7 – Estudo clínico de persoas con trastorno por consumo de alcohol

Este grupo recollerá e analizará datos clínicos e mostras biolóxicas de pacientes con trastorno por consumo de alcohol. O obxectivo é comprender mellor como evoluciona esta enfermidade, que complicacións médicas aparecen e cal é o prognóstico para os pacientes que comezan o tratamento por primeira vez. Todo isto farase a través dun gran estudo conxunto entre varios centros (cohorte multicéntrica).

🩺 WP8 – Impacto na saúde das complicacións da adicción

Este paquete xerará evidencias científicas, tanto en humanos como en modelos animais, sobre as complicacións médicas e psiquiátricas asociadas ao consumo de substancias. Tamén estudará como estas complicacións evolucionan co tempo e afectan negativamente tanto á saúde individual como á saúde pública en xeral.

Grupos de investigación:

Novos tratamentos para novas realidades

IP: Saúde García

En RIAPAd estamos comprometidos coa innovación. Parte do noso esforzo está dedicado a descubrir e probar novos medicamentos que poden axudar a superar unha adicción, pero tamén exploramos terapias non farmacolóxicas: desde intervencións dixitais ata estimulación cerebral ou programas motivacionais.

O noso obxectivo é ampliar as opcións de tratamento, facelas máis accesibles e mellorar os resultados para as persoas que buscan recuperación.

💊 WP9 – Novos tratamentos farmacolóxicos para adiccións

Este paquete de traballo busca desenvolver medicamentos innovadores baseados en descubrimentos recentes feitos polos grupos RIAPAd. Estes fármacos experimentais serán probados en modelos animais que simulan diferentes aspectos do consumo de drogas, como o pracer, a motivación, as recaídas ou o dano causado por substancias. O obxectivo é atopar novas ferramentas farmacolóxicas máis efectivas e seguras para tratar as adiccións.

🧠 WP10 – Tratamentos non farmacolóxicos e innovadores

Aquí investigan terapias alternativas ao uso de medicamentos para tratar os trastornos por consumo de substancias. Estudaranse solucións dixitais (como aplicacións ou plataformas en liña) e técnicas de estimulación cerebral. Os obxectivos clave inclúen:

  • Integrar intervencións dixitais co tratamento presencial.
  • Avaliar terapias dirixidas a persoas nas primeiras fases da psicosis.
  • Mellor entender como e por que funcionan estes tratamentos.

O obxectivo é mellorar a adhesión ao tratamento e ofrecer opcións de tratamento máis efectivas para quen vive cunha adicción.

Grupos de investigación:

Boas prácticas e pacientes líderes

IP: Gabriel Rubio

Queremos transformar o coidado da adicción poñendo no centro aos que máis saben sobre o tema: as propias persoas afectadas e as súas familias. Por iso, creamos ferramentas xunto con elas para medir se os tratamentos realmente están a funcionar. Ademais, avaliamos o impacto a longo prazo das terapias e revisamos as políticas sanitarias actuais para facelas máis efectivas, equitativas e baseadas en evidencias.

📋 WP11 – Medición do progreso da voz do paciente (PROMs)

Este paquete céntrase en mellorar a implementación de ferramentas chamadas PROMs (medidas de resultados reportadas polo paciente) no tratamento ambulatorio das adiccións dentro do sistema de saúde pública. Desenvolverase e validarase un cuestionario específico para persoas con dobre diagnóstico (adicción e trastorno mental), que permitirá seguir a súa evolución con maior precisión durante o tratamento.

🍻 WP12 – Avaliar programas de tratamento para o alcoholismo

Isto discutirá a eficacia e seguridade das diferentes estratexias terapéuticas aplicadas durante os dous primeiros anos de tratamento da adicción ao alcohol. Teranse en conta a propia experiencia dos pacientes, a súa participación en grupos de axuda mutua e as posibles diferenzas de xénero para adaptar e mellorar os programas actuais.

📚 WP13 – Investigación Avaliativa e Directrices Clínicas

Este grupo estará dedicado a realizar revisións sistemáticas e meta-análises para recoller a mellor evidencia dispoñible sobre prevención, diagnóstico, tratamento e participación do paciente no campo das adiccións. Ademais, desenvolverá guías clínicas útiles para profesionais sanitarios, con especial atención á perspectiva de xénero, promovendo unha resposta máis completa desde a atención primaria.

Grupos de investigación:

Investigación desde perspectiva de xénero

IP: Marta Rodriguez

As adiccións non afectan a todos do mesmo xeito. Por esta razón, en RIAPAd promovemos a investigación que ten en conta as diferenzas entre homes e mulleres, tanto no desenvolvemento como no tratamento destas enfermidades. Queremos que os estudos científicos reflictan esta realidade e que os profesionais da saúde teñan ferramentas máis xustas e precisas para coidar de todas as persoas, independentemente do seu xénero.

🚻 WP14 – Integrando a perspectiva de xénero na investigación e no coidado

O obxectivo principal deste paquete de traballo é promover métodos de investigación que teñan en conta as diferenzas entre homes e mulleres no campo das adiccións. Tamén se realizará traballo para formar profesionais da saúde, tanto en adiccións como en atención primaria, para que poidan aplicar esta perspectiva na súa práctica clínica. Ademais, o WP14 revisará todos os obxectivos do RIAPAd para garantir que a dimensión de sexo e xénero estea presente de forma transversal, contribuíndo a tratamentos máis xustos e efectivos adaptados a cada persoa.

Grupos de investigación:

Hospital Universitario de Canarias

RD24/0003/0026

IP: Guillermo Burillo

Formación e difusión: levar a ciencia á sociedade

IP: Fernando Rodríguez

Todo o coñecemento que xeramos non tería sentido se non chegase á sociedade. Por iso, en RIAPAd esforzámonos por comunicar a nosa investigación dunha maneira clara e accesible. Difundimos información actualizada a través de canles especializadas e redes sociais, organizamos actividades para pacientes e familias, e formamos profesionais da saúde para que poidan aplicar directamente o aprendido na práctica clínica.

📣 WP15 – Comunicación aberta e pechada sobre as adiccións

Este paquete céntrase en mellorar a prevención, detección e tratamento das adiccións mediante unha estratexia de comunicación clara, accesible e efectiva. O obxectivo é dar visibilidade ao traballo de RIAPAd e achegar o coñecemento científico a diferentes públicos: pacientes, asociacións, profesionais da saúde, sociedade en xeral e responsables políticos. Utilizaranse tanto canles especializadas (publicacións científicas, congresos, podcasts, informes abertos) como canles dirixidas ao público xeral (redes sociais, medios e obradoiros participativos con pacientes), promovendo sempre os principios da Ciencia Aberta.

🎓 WP16 – Formación Avanzada para Profesionais da Saúde e da Educación

Este grupo promoverá formación especializada para profesionais do ámbito da saúde e socioeducativa en España, con contidos actualizados sobre o tratamento e prevención das adiccións e trastornos asociados. Colaborará cos principais programas universitarios en adiccións (como os da Universitat de València, a Universidade Complutense e a Universidade Internacional de Valencia) para ofrecer actividades formativas prácticas e accesibles. A formación impartirase en formatos flexibles, incluíndo cursos asociados ás reunións de RIAPAd e contidos en liña como os programas CANDIS e “My Way Up”, dirixidos a intervencións especializadas.

Grupos de investigación: